ภัยคุกคามทั้ง 7 layer

ภัยคุกคามทั้ง 7  layer

1. Physical Layer ภัยคุกคามที่เกิดขึ้นมักจะเกิดจากการโจมตีในระดับฮาร์ดแวร์ การเข้าถึงทางกายภาพ ซึ่งมักเกิดจากการออกแบบและไม่พิถีพิถันต่อภัยคุกคามที่เกิดขึ้น

วิธีป้องกันในส่วนนี้ทำได้โดยการออกแบบให้รัดกุมขึ้น มีการระบุตัวตนในการเข้าถึงข้อมูล สถานที่ที่มีความสำคัญและการควบคุมเส้นทางการใช้งานข้อมูลให้ไม่กระจายในจุดที่ควบคุมไม่ได้

2. Data Link Layer ภัยคุกคามที่เกิดขึ้นใน Layer นี้มักจะเป็นการดักข้อมูล หรือ ที่เรียกว่า “การสนิฟ” การดักข้อมูลนั้นมี 2 ส่วน คือ

:: ส่วนที่ 1 การดักข้อมูลที่เรียกว่า Promiscuous หรือการเงี่ยหูฟัง ข้อมูลที่เกิดขึ้นรอบๆตัวผู้ดักฟัง จะเกิดขึ้นในระดับ Ethernet หรือวง LAN

Promiscuous Mode จะทำให้การ์ดแลนในเครื่องที่ดักฟังมีการเปลี่ยนแปลงการรับข้อมูล หรือทางเทคนิคเรียกว่า Finger print ของ การ์ดแลนที่เปิดPromiscuous mode นั้นเปลี่ยนไป สิ่งที่ได้จาการเปิด mode นี้ทำให้เครื่องคอมพิวเตอร์สามารถดักฟังข้อมูลที่เกิดขึ้นรอบๆตัวเครื่องคอมพิวเตอร์ได้ ซึ่งไม่ได้หมายความว่าจะดักข้อมูลได้ทั้งระบบเครือข่าย ขึ้นอยู่กับตำแหน่งการติดตั้ง Promiscuous mode ไปอยู่ในตำแหน่งใด หากเป็น เครื่องคอมพิวเตอร์ภายในองค์กรเครื่องใดเครื่องหนึ่ง ก็จะดักฟังข้อมูลได้ไม่หมด เป็นเพียงการสื่อสารรอบๆข้างที่เกิดขึ้นจากการ์ดแลนที่ดักฟังเท่านั้น และจะเกิดขึ้นได้บนเครือข่ายคอมพิวเตอร์เดียวกัน

วิธีการป้องกัน การสื่อสารในวง LAN หากจำเป็นต้องมีการ Remote Access หรือมีการ Login ระบบ ควรมีการเข้ารหัส (Encryption) Protocol ที่เลือกใช้ เช่น

Remote Access ถ้าใช้ Telnet ให้เปลี่ยนเป็น SSH , ถ้าใช้ HTTP ในการ Login ให้เปลี่ยนเป็น HTTPS ในการ Login แทน ถ้าใช้ POP3 ในการับ Mail ก็ให้ใช้ Secure – POP3 ในการรับ Mail แทนเป็นต้น

เนื่องจาก Protocol ที่สำคัญในชีวิตประจำวัน ที่เราต้องใช้ เช่น Web , Mail และการ Remote ต่างๆจำเป็นต้องคำนึงถึงข้อมูลที่ส่งผ่านนั้นได้เริ่มมีการเข้ารหัสเพื่อป้องกันการดักฟังข้อมูลภายในเครือข่ายเดียวกันหรือไม่

ดังนั้น Promiscuous mode ที่เกิดจากเจตนาที่ต้องการดักฟังนั้น สามารถป้องกันได้ไม่ยาก แต่ที่ยากกว่านั้นเราจะรู้ได้อย่างไรว่ามีเครื่องคอมพิวเตอร์ในเครือข่ายของเราดักฟังอยู่

วิธีตรวจสอบ คือ ควรมีระบบที่เรียกว่า NIDS (Network Intrusion Detection System) เพื่อวิเคราะห์หาFinger print เครื่องคอมพิวเตอร์ที่ทำการดักฟังข้อมูลหรือมีการเปลี่ยนแปลงการ์ดแลนในเครื่องให้เป็น Promiscuous mode ขึ้น

:: ส่วนที่ 2 การดักฟังข้อมูลแบบ MITM (Man In The Middle attack) การข้อมูลชนิดนี้จะไม่สามารถป้องกันได้จากการเข้ารหัสข้อมูลเมื่อมีการ Remote Access บนระบบเครือข่าย เนื่องจากผู้ที่ต้องการดักฟังโดยใช้เทคนิค MIM Attack จะทำตัวเป็นตัวกลางในการเรียกใช้ข้อมูล โดยเฉพาะ ซึ่งทำให้ผู้ที่ถูกดักฟังข้อมูลเข้าใจผิดนึกและทำการส่งข้อมูลไปให้เครื่องที่ดักฟัง

ลักษณะการทำ MIM เริ่มจากการส่งค่า ARPspoof เพื่อปลอมค่า MAC Address ให้ตรงกับ Gateway และส่ง ARP Poisoning ไปที่เครื่องที่ต้องการดักฟัง

วิธีการป้องกัน คือต้องมีระบบตรวจบันทึกการเปลี่ยนแปลงค่า MAC Address ที่เครื่อง Gateway หากมีการเรียกค่า MAC Address ซ้ำกับเครื่อง Gateway ก็มีความเป็นไปได้สูงที่มีเครื่องภายในระบบเครือข่ายที่ทำการดักฟังข้อมูล ควรมีระบบ NIDS (Network Intrusion Detection System) ที่คอยวิเคราะห์พฤติกรรมที่ไม่เหมาะสม เช่นมีการเรียกค่า ARPspoof บนระบบเครือข่าย

ภาพจาก SRAN Light ที่สามารถตรวจหาเครื่องที่มีพฤติกรรมดักฟังข้อมูลได้ รายละเอียดของภาพดูได้ที่

http://twitpic.com/dczv7

โดยพื้นฐาน NIDS จะทำการตรวจจับได้ก็ต่อเมื่อติดตั้งในตำแหน่งที่เหมาะสม จากภาพจะเห็นว่าการทำ ARPspoof จะเกิดขึ้นใน Layer 2 จึงทำให้การตรวจจับไม่สามารถระบุถึง IP Address ได้ หากระบบเครือข่ายมี NIDS แล้วจำเป็นต้องทำเพิ่มเติมคือมีการจัดทำระบบ Inventory หรือ คลังข้อมูลเครื่องคอมพิวเตอร์สำหรับเครือข่ายภายในอีกด้วย ไม่เช่นนั้นก็จะไม่สามารถตรวจหาเครื่องที่ดักจับข้อมูลผ่านเทคนิค MIM attack ได้

3. Network Layer ภัยคุกคามที่เกิดขึ้นใน Layer นี้ส่วนใหญ่จะเป็นการโจมตีระบบที่เรียกว่าการทำ DDoS/DoS (Denial of Service) การโจมตีเครื่องเป้าหมายโดยใช้เทคนิค DDoS/DoS นั้นจะทำได้ผ่าน Protocol ที่เรียกว่า ICMP ซึ่งสามารถทำได้หลายเทคนิคเช่น Ping of Death , Smurf attack

หากโจมตีลำพังเพียงเครื่องเดียวไปที่เครื่องเป้าหมาย เรียกว่า DoS (Denial of Service)

หากโจมตีหลายเครื่องไปที่เครื่องเป้าหมาย เรียกว่า DDoS (Distributed Denial of Service)

วิธีการป้องกัน

เพิ่มค่าที่ Router กำหนดค่า Router(config-if)# no ip directed-broadcast

กำหนดให้ Network Firewall ปิดกั้นการรับค่า ICMP

ถึงอย่างไรการโจมตีชนิด DDoS/DoS ใน Layer 3 หรือ Network Layer เป็นเทคนิคที่ใช้ไม่ได้ผลแล้วในปัจจุบันแต่ก็ยังมีหลายองค์กรที่ยังถูกการโจมตีชนิดนี้อยู่ เนื่องจากการกลายพันธ์ของเทคนิคการโจมตีนี้ไปผนวกกับการแพร่ระบาดของไวรัสคอมพิวเตอร์ (worm) ในหลากหลายชนิดและสายพันธุ์ ทำให้เครือข่ายคอมพิวเตอร์ฝั่งภายนอกองค์กรจึงเต็มไปด้วยข้อมูลขยะที่วิ่งวนเวียนพร้อมที่สร้างความลำคาญใจต่อระบบไม่น้อย

ส่วนใหญ่การพูดถึง DDoS/DoS มักมองในมุมเครือข่ายภายนอกองค์กร และเหตุการณ์มักจะเกิดขึ้นช่วงรอยต่อของจุดเชื่อมเครือข่ายภายในและภายนอกที่มีการติดต่อโลกอินเตอร์เน็ต แต่เมื่อมีการแพร่ระบาดไวรัสคอมพิวเตอร์ (Worm) บางสายพันธ์แล้วการโจมตีดังกล่าวอาจเกิดขึ้นภายในองค์กรก็ได้ เช่น worm ที่ชื่อว่า Nachi ที่เคยทำให้ระบบเครือข่ายในองค์กรใหญ่ในประเทศไทยถึงใช้งานไม่ได้ก็เคยเกิดขึ้นมาแล้ว ดังนั้นเทคโนโลยีที่ใช้ในเครือข่ายคอมพิวเตอร์ในองค์กรควรพิจารณาทั้งสองมุมจะเป็นการดี

อีกทั้งภัยคุกคามที่เกิดขึ้นใน Network Layer (L3) นั้นก็ยังมีการปลอมแปลงค่า IP Address หรือที่เรียกตามศัพท์เทคนิคว่า IP Spoofing ซึ่งเทคนิคนี้จะมีผลกระทบและสร้างความเสียหายได้เมื่อ IP Address ดังกล่าวเกิดขึ้นบนระบบเครือข่ายภายในองค์กรเอง แต่ก็ยังเป็นผลกระทบที่ไม่รุนแรงและสามารถแก้ไขได้หากมีการออกแบบระบบเครือข่ายที่ดี ก็จะป้องกันปัญหาดังกล่าวได้

ในตอนหน้าจะพูดถึงภัยคุกคามและการโจมตีใน Layer ที่สูงซึ่งจะมีความซับซ้อนมากขึ้นและมีหลากหลายเทคนิคที่ผู้ดูแลระบบควรศึกษาเป็นอย่างยิ่ง

ที่กล่าวไปแล้วในตอนที่แล้วเราพูดถึงภัยคุกคามที่เกิดขึ้นตาม OSI 7 layer ผมทำการเรียงลำดับมาตั้งแต่ Layer 1 – Layer 3 ไปแล้ว ต่อจากนี้เราจะมาทำความเข้าใจภัยคุกคามตาม Layer ที่เหลืออีก

Layer 4 : Transport มี Protocol ที่ใช้ใน Layer นี้คือ TCP และ UDP การเชื่อมต่อสื่อสารเป็นชนิด End-to-end connection
TCP คือต้องการความถูกต้องของการรับส่งข้อมูล ยืนยันจากการติดต่อแบบ 3 way handshake
SYN , ACK , FIN รายละเอียดเพิ่มเติมอ่านได้ที่
Transmission Control Protocol 
ประเภท Application Protocol ที่มีการเชื่อมต่อที่ใช้ TCP ได้แก่ Web (HTTP, HTTPS) , การ Remote ทางไกล เช่น Telnet (23) , SSH (22)
Mail เช่น SMTP (25) , POP3 (110) เป็นต้น
Port ทั้งหมดของ TCP มี 65,535 port services
UDP คือการติดต่อที่อาศัยความเร็วในการรับส่งข้อมูลไม่เน้นความถูกต้องของข้อมูล
ประเภท Application protocol ที่ใช้ UDP ได้แก่ syslog (514) , SNMP (161) , IRC (6667-7000)
เป็นต้น Port ทั้งหมดของ UDP มี 65,535 port services
ดังนั้นวิธีการโจมตีผ่าน Layer 4 โดยอาศัย Protocol TCP และ UDP นั้นจึงมีหลากหลายหนทางในการปฏิบัติ

ทางเป็นชนิด TCP ก็อาศัยการติดต่อสื่อสารระหว่างเครื่องให้ขาดความสมบูรณ์ในการเชื่อมต่อ เช่น ส่งค่า SYN อย่างเดียวแทนที่จะครบ SYN –> SYN ACK —> ACK –> FIN เพื่อให้ครบ ESTABLISHED

ภาพการติดต่อที่สมบูรณ์ จาก command line บนเครื่องผู้เขียน netstat -an ลองทำตามได้ครับ

ถ้าติดต่อไม่สมบูรณ์ จากการโจมตีที่เรียกว่า SYN Flood เป็นรูปแบบหนึ่งของการทำ DoS (Denial of Services)

ภาพจาก (tula.bofh.ru/articles/539)

การทำ DDoS/DoS ชนิด SYN flood สามารถมองได้ 2 มุม ได้แก่

มุมภายในเครือข่ายเดียวกัน หมายถึงเครื่องภายในยิงกันเอง ซึ่งลักษณะนี้อาจเกิดจากติดเชื้อไวรัสคอมพิวเตอร์ชนิด worm บางชนิดที่ทำการเกิดอาการผิดปกติได้ในการรับส่งข้อมูล หรืออาจจะเกิดจากความตั้งใจคนบุคคลที่การยิง SYN flood ไปยังเครื่องเป้าหมาย

ในมุมภายในนี้ สามารถ Radom port ในการส่งค่า SYN Flood ได้สะดวกเนื่องจากมีทางเลือกให้ถึง 65,535 port ทีเดียว ดังนั้นจึงเป็นที่ทำให้ผู้ดูแลระบบต้องมีเครื่องมือในการเฝ้าระวังในจุดนี้ด้วย และหากเครื่องคอมพิวเตอร์ (client) มีการใช้ Host Base Firewall , Host Base IPS ก็สามารถป้องกันได้ระดับหนึ่ง ที่บอกว่าได้ระดับหนึ่งเนื่องจาก ซอฟต์แวร์ป้องกันในระดับ Host base ต้องอาศัยการ CPU และ RAM รวมถึงการต่อต้านการโจมตีของระบบปฏิบัติการ (OS) ซึ่งมีรายละเอียดพอสมควรหากให้อธิบายเป็นระดับ Kernel และการปรับแต่งค่า system ภายใน OS อยู่หากเครื่องคอมพิวเตอร์ที่มีคุณสมบัติทางกายภาพไม่เหมาะสมหรือเป็นรุ่นเก่าการประมวลผลช้าถึงแม้จะมีระบบป้องกันที่ดี หากมีการโจมตีจำนวนมากและเป็นชนิด DDoS (Distributed Denial of Service) เข้าร่วมแล้วล่ะก็มีโอกาส CPU สูงและทำให้เครื่องอืดพร้อมใช้งานไม่ได้ตามมา

ส่วนมุมภายนอก คือ ยิงค่า SYN Flood จากเครื่องผู้ไม่หวังดีไปที่เครื่องเป้าหมายที่ห่างไกลออกนอกระบบเครือข่าย ในกรณีต้องมีการทำการ scan port เครื่องปลายทางเสียก่อนถึงจะร่วงรู้ว่ามีการเปิดค่า port services ที่เป็น TCP หรือไม่ ส่วนใหญ่มักจะยิงค่า SYN Flood ผ่าน Application Protocol ที่ทราบว่ามีการใช้งานอยู่เช่น HTTP Protocol (80) ซึ่งเป็นการติดต่อแบบ TCP เช่นกัน ซึ่งเป็นส่วนใหญ่ที่นักโจมตีไม่อยากเสียเวลาในการ scan port ทั้งหมด (65,535 TCP และ 65,535 UDP) เนื่องจากในมุมภายนอกมักมีการกำหนดช่องทางการเข้าถึงจำกัด แต่ที่รู้กันคือต้องเปิด port 80 เป็นอย่างแน่นอน

การยิงในมุมภายนอก นั้นสามารถป้องกันได้โดยใช้อุปกรณ์ Network Firewall ที่เป็นชนิด State ful inspection หรือ Network IPS ก็จะสามารถป้องกันได้

แล้ว UDP ล่ะจะเกิด SYN Flood ได้หรือไม่ ? คำตอบคือไม่ได้ เพราะ UDP ไม่มีการเชื่อมต่อแบบ TCP

ภาพนี้เป็นโครงสร้างของการติดต่อแบบ TCP

แล้วจะมีการโจมตี UDP Flood หรือไม่ ? มีและเป็นที่นิยมในยุคหลังๆมากขึ้น โดยเฉพาะไวรัสคอมพิวเตอร์ชนิด worm ที่มักโจมตีด้วยการอาศัย Protocol TCP และ UDP

หากในระบบเครือข่ายภายในองค์กร มีการระบบเฝ้าระวังภัย และพบว่ามีการติดต่อค่า UDP มากกว่า TCP แล้วนั้นต้องตั้งข้อสงสัยไว้ก่อนว่าอาจจะมีเหตุการณ์ไม่พึ่งเกิดขึ้นได้

ส่วนผู้ดูแลระบบ Core Router ที่จำเป็นต้องเปิดค่า UDP จาก SNMP เพื่อใช้ในการ Monitor ความเสรียฐภาพของอุปกรณ์ ก็ต้องระวังให้มากเนื่องจาก SNMP อาจถูกโจมตีจากผู้ไม่หวังดีได้ ดังนั้นควรตั้งค่า community string สำหรับ SNMP เพื่อไม่ให้นักโจมตีระบบ scan port จากภายนอกและทำการส่งค่า UDP Flood มาสู่อุปกรณ์ Router , Switch เราได้จากโลกภายนอก ซึ่งทั้งนี้ Router / Switch นั้นต้องมี IP Address ที่เป็น IP จริง ถึงจะมีการโจมตีผ่านได้ โดยปกติแล้ว Core Router ก็ต้องมี Interface ที่แสดงค่า IP จริงได้อยู่แล้วหากมีผู้ไม่หวังดีทราบถึง IP ของ Router และทำการ scan port ขึ้นก็อาจทำให้เกิดการโจมตีได้ ขึ้นกับการป้องกันของผู้ดูแลระบบว่ามีความตระหนักในเรื่องนี้มากน้อยแค่ไหน

ส่วนค่า Syslog ล่ะจะทำการส่งค่าออกไปข้างนอกผ่าน Internet ได้หรือไม่ ? คำตอบว่าได้ แต่ควรผ่านอุปกรณ์เฉพาะที่ใช้ในการส่งค่า syslog เช่น SIEM (Security Information Event Management) หรืออุปกรณ์อื่นๆ ที่ใช้ในการส่งโดยเฉพาะ ไม่ควรส่งผ่านอุปกรณ์ Router หรือ Switch โดยตรงเพราะอาจถูก scan port จากทางไกลและอาศัย port services ที่ส่งในเป็นเครื่องมือในการโจมตี DDoS/DoS ได้

ดังนั้นการส่งค่า syslog ที่เป็น UDP ออกสู่ข้างนอกจึงควรมีระบบการส่งให้มีความปลอดภัย และไม่มีผลกระทบกับ Bandwidth ในองค์กรนัก ทั้งนี้ต้องเกิดจากการออกแบบจากผู้เชี่ยวชาญด้านนี้โดยตรง

มาถึงตรงนี้ ก็จะพบว่าภัยคุกคามที่เกิดจาก Transport Layer นั้นมักอาศัยช่องทาง TCP , UDP โดยส่วนใหญ่จะเป็นการโจมตีแบบ DDoS/DoS เชื่อมกับ Application protocol ที่เราๆท่านๆ ได้เปิดใช้ขึ้นเองทั้งมุมภายในและมุมภายนอกนั้นแหละ หากเป็นมุมภายนอกเราปิด Port services ที่ไม่จำเป็นต้องใช้ได้ก็จะปลอดภัยขึ้น ปิดจากอะไรก็ปิดจาก Network Firewall ที่เราควรจะมีไว้ทุกองค์กรนั้นเอง

ส่วนมุมภายใน วิธีที่ง่ายที่สุดคือลงโปรแกรมที่จำเป็นเท่านั้นบนเครื่องคอมพิวเตอร์ หากลงโปรแกรมมาก ก็ทำให้มีการเปิด port services มากเป็นเงาตามตัว ทำให้เพื่อนร่วมงานหรือ Hacker ในองค์กร ที่ร้อนวิชาอาจโจมตีท่านได้เช่นกัน โชคไม่ดีอาจเป็นแหล่งเพาะเชื้อที่ทำให้ไวรัสคอมพิวเตอร์เข้าถึงเครื่องคอมพิวเตอร์ได้ง่ายขึ้นอีก ใครที่ลงโปรแกรมเกมส์ โปรแกรมโหลดหนังผ่าน P2P ก็ควรใตร่ตรองในเรื่องนี้ให้มากขึ้น

ในตอนหน้าผมขอรวบ Layer 5,6 และ 7 เป็นเรื่องเดียวกัน ซึ่งถือได้ว่า Layer หลังนี้เป็นจุดเสี่ยงภัยที่มีการเข้าถึงระบบได้ง่ายและเป็นที่นิยมจากเทคนิคการโจมตีต่างๆในยุคปัจจุบันเป็นอย่างมาก

Nontawattana Saraman

SRAN Development Team ตอนนี้ขอทำการโปรโมทเทคโนโลยีใหม่ที่ทางทีมวิจัยพัฒนา SRAN ได้พัฒนาขึ้นเพื่อช่วยในการเฝ้าระวังภัยคุกคามที่เกิดขึ้นภายในองค์กร ชื่อ SRAN Light รายละเอียด http://sran.org/q ซึ่งเทคโนโลยีตัวนี้ช่วยให้เรารู้ทันภัยคุกคามได้ชนิดที่ไม่จำเป็นต้องเป็นผู้เชี่ยวชาญ

นนทวรรธนะ สาระมาน
Nontawattana Saraman
09/09/09

ต่อจากตอนที่แล้วครับ ผมขอนำเสนอเลยเนื่องจากเนื้อหาในตอนนี้มากกว่าทุกตอน
ในระดับ Application Layer เราควรมองพฤติกรรมเป็นสองฝั่งคือ
* ฝั่งของผู้ให้บริการ เช่น จัดตั้งเป็น Web Server ที่มีชื่อ world wide web (www.) , Mail Server ที่ผ่าน Protocol SMTP และอื่นๆ นั้นสามารถถูกเรียกใช้จากภายนอกได้อยู่เสมอ ซึ่งเป็นข้อมูลสาธารณะ
** ฝั่งของผู้ใช้บริการ คือเราๆท่านๆ ที่ทำการเรียกใช้ เช่น การค้นหาข้อมูล การดูหนัง ฟังเพลง ในฝั่งของผู้ใช้บริการหากพิจารณาให้ดี ก็จะแบ่งได้อีก คือ ผู้ใช้บริการนั้น ใช้อินเตอร์เน็ตติดต่อที่ใด ?
หากเป็นสถานที่เชื่อมต่ออินเตอร์เน็ต ที่อยู่ใน LAN ผู้ใช้บริการจะมี IP Address เป็น Private IP (10.x.x.x, 172.16.x.x. , 192.168.x.x สุดแล้วจะตั้งค่า subnet ให้เป็น class A,Bหรือ C ซึ่งเป็น IP v4 ที่สงวนไว้สำหรับใช้ใน LAN)
หากเป็นสถานที่เชื่อมต่ออินเตอร์เน็ต ที่ติดต่อตรง (ซึ่งน้อยมาก) ผู้ใช้บริการจะมี IP Address เป็น Public IP

ในการสืบสวนสอบสวนหาผู้กระทำความผิด สำหรับผู้ใช้บริการแล้วหากสามารถหา IP Public มักจะหาผู้กระทำผิดได้ไม่ยาก แต่ในทางตรงข้าม IP private ที่เกิดจากผู้ใช้งานในเครือข่าย (Network) องค์กรก็สามารถหาได้เช่นกันหากองค์กรนั้นได้มีการจัดเก็บข้อมูลจราจรตาม พระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ ซึ่งได้บังคับให้ทุกที่ได้มีการจัดเก็บ Log ขึ้นเพื่อประโยชน์ในการสืบหาผู้กระทำความผิดนั้นเอง

ฝั่งของผู้ให้บริการ ผมขอแยกเป็น Application protocol ที่จำเป็นและสำคัญที่ทุกเครือข่ายเปิดใช้จะกล่าวถึงเฉพาะ Application Protocol ที่สำคัญอยู่ 3 ชนิดได้แก่ Web , DNS และ Mail เรามาดูตัวแรกกัน
1. Web (HTTP) ภัยคุกคามที่มากับ Protocol นี้นับว่าเป็นการรับมือการโจมตีชนิดต่างๆได้ยาก เนื่องจากการเปิด Web Server ขึ้นมานั้นประกอบด้วยทางเข้าถึงระบบมีหลากหลายหนทาง ไม่ว่าเป็นช่องโหว่ (Bug) ต่างๆ ที่เกิดขึ้นได้แก่
– ช่องโหว่ที่เกิดขึ้นจาก OS (Operating System) การโจมตีก็มี ทั้งแบบ Remote และ Access โดยตรงกับเครื่องที่ให้บริการ ไม่ว่าเป็นการโจมตีแบบ Remote Exploit ผ่านเครือข่ายเพื่อเข้าถึง OS หรือการ Access โดยตรงเพื่อทำให้เกิด Buffer overflow เป็นต้น
– ช่องโหว่ที่เกิดจาก Web Server เอง เช่น IIS 6 , IIS 7 , Apache อื่นๆ มีทั้งแบบ Remote และ Access โดยตรงกับเครื่องที่ให้บริการ ไม่ว่าเป็นการโจมตีแบบ Remote Exploit และการ Access โดยตรงเพื่อทำให้เกิด Buffer overflow
– ช่องโหว่ที่เกิดจากโปรแกรม ไม่ว่าเป็นการให้บริการของ Web Application ที่ใช้โปรแกรมในการเขียน เช่น Java , CGI , Perl ,PHP อื่นๆ อีกมากมาย ยิ่งถ้าเป็น Web 2.0 แล้วการเปิด Web Application มากขึ้นก็ทำให้การเข้าถึงระบบ มีช่องทางเข้าถึงระบบ ตามช่องโหว่าที่พบ OS , Application ยิ่งถ้าใน Web Application นั้นมี Data Base (SQL Server, Mysql เป็นต้น) ในเครื่องเดียวก็ยิ่งมีความเสี่ยงมากขึ้นเป็นเงาตามตัว
เพียงช่องทางเดียวคือ Port 80 ที่เปิดให้บริการ

สิ่งที่เราควรตรวจสอบ Web Application มีดังนี้

1.1 ตรวจหา Web Application Fingerprint : เพื่อให้รู้ถึงเวอร์ชั่นและชนิดของ web server ที่ใช้เพื่อให้ผู้ทดสอบสามารถรู้ถึงช่องโหว่และการโจมตีที่ถูกต้องในระหว่างการทดสอบได้

1.2 ตรวจสอบ Application Discovery : เพื่อค้นหาว่ามีแอพพลิเคชั่นใดที่ทำงานอยู่ใน web server นี้บ้างเช่นตรวจดู Hyper link ทั้งหมดในเว็บไซต์เพื่อดูความผิดปกติ Link และหากพบว่ายังขาดการตั้งค่าสิทธิการเข้าถึง Link path ที่สำคัญก็ควรปิด เช่น path ที่เกี่ยวข้องกับการ config ต่างๆ

1.3 วิเคราะห์หา Error Code : การทดสอบ web application มักจะพบกับ error code จากแอพพลิเคชั่นหรือ web server เป็นไปได้ที่จะทำให้เกิดมีการแสดง error เหล่านี้โดยการใช้ request เฉพาะ ข้อความแสดงข้อผิดพลาดเหล่านี้มีประโยชน์มากสำหรับผู้ทดสอบเพราะมันจะเปิดเผยข้อมูลที่มีประโยชน์เกี่ยวกับฐานข้อมูล ช่องโหว่ (bug) และองค์ประกอบอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง

1.4 ทดสอบ file extensions handling : web server มักใช้ file extension เพื่อตัดสินใจเกี่ยวกับเทคโนโลยี ภาษา ปลั๊กอินที่ต้องใช้เพื่อร้องของผ่านทางเวบให้สำเร็จผล การทดสอบ file extension ให้ข้อมูลที่มีประโยชน์สำหรับผู้ทดสอบเกี่ยวกับเทคโนโลยีที่ใช้ใน web application และยังช่วยให้การเลือกรูปแบบในการโจมตีสำหรับเทคโนโลยีต่าง ๆ ทำได้ง่ายขึ้น นอกจากนี้การกำหนดค่าที่ผิดพลาดใน web server ยังอาจเปิดถึงข้อมูลสำคัญเกี่ยวกับการเข้าถึงระบบอีกด้วย

1.5 ทดสอบ SSL-TLS : การกำหนดค่าที่ผิดพลาดใน web server ที่เกี่ยวกับการเข้ารหัสการสื่อสาร อาจทำให้ผู้โจมตีสามารถใช้การเข้ารหัสที่มีความปลอดภัยน้อยกว่าเพื่อเข้าถึงช่องทางการสื่อสารที่เข้ารหัสไว้ได้

1.6 ทดสอบการค้นหา old file : ไฟล์ที่ไม่ใช้งานหรือไฟล์เก่าอาจสามารถใช้เพื่อหาข้อมูลสำคัญเกี่ยวกับโครงสร้างระบบหรือวิธีการเข้าถึงระบบได้

1.7 ทดสอบค่า Default or Guessable User Account : web application ในปัจจุบันนี้มักอาศัยซอฟท์แวร์ยอดนิยม ซึ่งอาจเป็นแบบโอเพ่นซอร์สหรือขายเชิงพาณิชย์ซึ่งติดตั้งใน server และจำเป็นต้องมีการกำหนดค่าหรือปรับแต่งโดยผู้ดูแลระบบ บ่อยครั้งที่ แอพพลิเคชั่นเหล่านี้ไม่ได้กำหนดค่าอย่างถูกต้องและไม่ได้อัพเดทชื่อผู้ใช้และรหัสผ่าน ทำให้ผู้บุกรุกสามารถใช้เพื่อเข้าถึงเครือข่ายภายในและขโมยข้อมูลได้

1.8 ทดสอบการ Brute Force password : เป็นการทดลองเข้าระบบโดยการใช้ชื่อผู้ใช้และรหัสผ่านที่เป็นไปได้ทั้งหมด ในการทดสอบ web application เราจะตรวจสอบชนิดของการพิสูจน์ตัวผู้ใช้และความมีประสิทธิภาพในการโจมตี brute-force แบบต่าง ๆ

1.9 ทดสอบการ Bypassing Authentication Schema : ในขณะที่แอพพลิเคชั่นส่วนใหญ่จำเป็นต้องอาศัยการพิสูจน์ตัวเพื่อการเข้าถึงข้อมูลหรือทำงานบางอย่าง แต่ไม่ได้หมายความวิธีการที่ใช้ในการพิสูจน์ตัวทุกวิธีที่มีใช้การรักษาความปลอดภัยอย่างเพียงพอ ความละเลย ความไม่รู้ หรือไม่ให้ความสำคัญกับภัยคุกคามด้านความปลอดภัยมักมีผลทำให้ระบบที่ใช้ในการพิสูจน์ตัวผู้ใช้ถูกหลบหลีกได้อย่างง่ายดายโดยการหลบหลีกหน้าล็อกอินและเรียกหน้าภายในโดยตรง นอกจากนี้ยังอาจสามารถหลบหลีกมาตรการในการพิสูจน์ผู้ใช้โดยการแก้ไขการร้องขอโดยการหลอกให้แอพพลิเคชั่นคิดว่าได้ผ่านการพิสูจน์ตัวแล้ว โดยการแก้ไขพารามิเตอร์ของ URL หรือแก้ไข form หรือปลอม session

1.10 ทดสอบ Directory Traversal : มี web application หลายตัวที่ใช้และจัดการไฟล์ ถ้าแอพพลิเคชั่นเหล่านี้ใช้วิธีการตรวจสอบอินพุทที่ออกแบบมาไม่ดี ผู้โจมตีสามารถอาศัยประโยชน์เพื่ออ่าน/เขียนไฟล์ที่ไม่ได้ตั้งใจให้สามารถเข้าถึงได้ ในบางสถานการณ์อาจสามารถทำให้สามารถเอ็กซิคิวท์โค้ดที่ต้องการได้

1.11 ทดสอบหา Vulnerable Remember Password and Pwd Reset : มี web application หลายตัวที่ช่วยให้ผู้ใช้สามารถรีเซ็ตรหัสผ่านในกรณีที่ลืมรหัสผ่าน ซึ่งโดยปกติมักจะส่งอีเมลที่บอกรหัสผ่านที่รีเซ็ตใหม่ไปให้ หรือถามคำถามที่ผู้ใช้เคยกำหนดไว้ให้ถูกต้อง ในการทดสอบนี้เราจะตรวจสอบว่าระบบนี้ทำงานได้อย่างถูกต้องและไม่มีช่องโหว่ในการทำงาน

1.12 ทดสอบหาค่าตกค้าง จากการ Logout และ Browser Cache Management : ในขั้นตอนนี้ เราจะตรวจสอบว่าการทำงานของระบบ logout ทำงานได้อย่างถูกต้องหรือไม่ และเป็นไปได้ที่จะใช้ session ใหม่อีกครั้งหลังจาก logout แล้วหรือไม่ เรายังตรวจอีกด้วยว่าแอพพลิเคชั่นดังกล่าวได้ logout ผู้ใช้แบบอัตโนมัติหลังจากผู้ใช้ไม่ทำงานหลังจากช่วงระยะเวลาหนึ่งผ่านไปแล้วหรือไม่ และไม่มีข้อมูลสำคัญที่ยังคงค้างอยู่ใน cache ของบราวเซอร์

1.13 ทดสอบค่า Session Management Schema : ในการหลีกเลี่ยงการพิสูจน์ตัวผู้ใช้สำหรับแต่ละหน้าของเวบไซต์หรือบริการหนึ่ง web application จะใช้กลไกต่าง ๆ ในการเก็บและตรวจสอบชื่อผู้ใช้และรหัสผ่านสำหรับช่วงเวลาหนึ่งที่กำหนดไว้ กลไกเหล่านี้เรียกว่า Session Management ซึ่งช่วยให้แอพพิลเคชั่นเหล่านี้ใช้งานง่าย แต่มันอาจจะถูกใช้ประโยชน์จากผู้ทดสอบเพื่อให้สามารถเข้าถึงแอคเคาท์ของผู้ใช้โดยไม่จำเป็นต้องใส่ชื่อและรหัสผ่านที่ถูกต้องได้

1.14 ทดสอบค่า Cookie and Session Token Manipulation : ตรวจสอบว่า cookie และสิ่งที่ใช้สำหรับแสดง session แบบอื่น ๆ ได้สร้างขึ้นมาอย่างปลอดภัยและไม่สามารถคาดเดาได้ ผู้โจมตีที่สามารถเดาและปลอม cookie ได้จะสามารถเข้าถึง session ของผู้ใช้ที่ถูกต้องได้

1.15 ทดสอบค่า Exposed Session Variables : ถ้าสิ่งที่ใช้แสดง session (cookie, SessionID, Hidden Field) ถูกเปิดเผย ทำให้ผู้โจมตีสามารถปลอมเป็นเหยื่อและเข้าถึงแอพพิลเคชั่นได้ ดังนั้นจึงเป็นสิ่งสำคัญที่จะต้องป้องกันจากการดักข้อมูล โดยเฉพาะในการส่งข้อมูลระหว่างไคลเอ็นท์และ application server

1.17 ทดสอบ HTTP Exploit : ขั้นตอนนี้จะอาศัยฟีเจอร์ของ HTTP protocol เพื่อโจมตี ซึ่งอาจอาศัยช่องโหว่ใน web application หรือวิธีการต่าง ๆ ที่ agent ใช้เพื่อตีความข้อความของ HTTP

1.18 ทดสอบ Cross site scripting : เป็นการโจมตีในระดับแอพพิลเคชั่นที่พบได้บ่อยครั้ง Cross Site Scripting ใช้ตัวย่อ XSS เพื่อหลีกเลี่ยงความสับสนกับคำว่า Cascading Style Sheets (CSS) การทดสอบ XSS มักเป็นผลให้มีการแสดงหน้าต่าง JavaScript alert แสดงให้ผู้ใช้เห็น หน้าต่าง alert อาจเป็นสัญญาณที่บ่งชี้ได้ว่าผู้โจมตีสามารถรันโค้ดที่ต้องการได้ อ่านเพิ่มเติมได้ที่ http://www.sran.net/archives/200 และhttp://www.sran.net/archives/201

1.19 ทดสอบค่า HTTP Methods and XST : ในขั้นตอนนี้เราจะตรวจสอบว่า web server ไม่ได้กำหนดค่าให้ยอมรับคำสั่ง (method) HTTP ที่มีอันตรายและการโจมตี Cross Site Tracing (XST) ไม่สามารถทำได้

1.20 ทดสอบ SQL Injection : เพื่อทดสอบการโจมตี SQL Injection ประกอบด้วยการป้อนคำสั่ง SQL ผ่านทางข้อมูลอินพุทจากไคลเอ็นท์ไปยังแอพพลิเคชั่น การโจมตี SQL injection ที่สำเร็จสามารถอ่านข้อมูลที่เป็นความลับจากฐานข้อมูล แก้ไขข้อมูลในฐานข้อมูล เอ็กซิคิวท์คำสั่งของผู้ดูแลระบบ หรือในบางกรณีสามารถใช้คำสั่งภายในระบบได้

1.21 ทดสอบ SSI Injection : เพื่อทดสอบ web server หลายตัวที่มีฟีเจอร์ที่ช่วยให้สามารถเพิ่มโค้ดแบบไดนามิคเข้าไปในหน้า html แบบ static ฟีเจอร์นี้เรียกว่า Server-Side Includes (SSI) เป็น extension ที่อาจทำให้ผู้โจมตีสามารถใส่โค้ดเข้าไปในหน้า html หรือเอ็กซิคิวท์โค้ดจากระยะไกลได้

1.22 ทดสอบ IMAP/SMTP Injection : เพื่อตรวจสอบภัยคุกคามนี้มีผลกระทบกับแอพพลิเคชั่นที่สื่อสารกับ mail server (IMAP/SMTP) ส่วนใหญ่แล้วจะเป็น webmail เพื่อทดสอบความเป็นไปได้ในการป้อนคำสั่ง IMAP/SMTP เข้าไปใน mail server เนื่องจากไม่มีการตรวจสอบข้อมูลที่ป้อนเข้าไปอย่างเพียงพอ

1.23 ทดสอบ Code Injection : เพื่อทดสอบว่าสามารถใส่โค้ดเข้าไปในหน้าเวบและทำให้ web server เอ็กซิคิวท์โค้ดดังกล่าวได้หรือไม่

1.24 ทดสอบ Command Injection : เป็นการทดสอบการป้อนคำสั่งของระบบปฏิบัติการผ่านทาง HTTP request ไปยังแอพพลิเคชั่น

1.25 ทดสอบช่องโหว่ Web Application ผ่านช่องทางระบบ Search engine ซึ่งเราสามารถค้นหาลักษณะตัวแปรของการเขียน code web application และหาช่องโหว่ได้ ผมได้เขียนไว้ที่ http://nontawattalk.blogspot.com/2004/12/personal-information-is-not-secured.html

2. ผู้ให้บริการ DNS Server ที่เป็นบริการสาธารณะ (อ่านมุมมองในการเก็บ Log http://nontawattalk.blogspot.com/2009/04/blog-post.html เพื่อสืบหาผู้กระทำความผิด)
ช่องโหว่ที่มีกับ DNS Server ที่เป็นลักษณะ Fast flux ซึ่งเป็นเทคนิคทาง DNS ที่ใช้โดย botnet เพื่อซ่อนไซต์ที่ทำหน้าที่ให้บริการ phishing และมัลแวร์ ที่อยู่เบื้องหลังเครือข่ายของโฮสต์ที่ถูกบุกรุก
ทำตัวเป็น proxy ที่มีการเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา ยังหมายถึงเครือข่ายแบบ peer-to-peer รวมกันหลายเครือข่าย ใช้เทคนิคต่าง ๆ ได้แก่ การใช้คำสั่งและการควบคุมแบบกระจาย (distributed) การใช้ load-balancing และการเปลี่ยนเส้นทาง proxy เพื่อทำให้การเครือข่ายมัลแวร์ยากต่อการถูกตรวจพบและการป้องกัน Storm Worm เป็นหนึ่งในมัลแวร์ที่ใช้เทคนิคเหล่านี้ผู้ใช้อินเทอร์เน็ตอาจพบการใช้ fast flux ในการโจมตี phishing ที่มีเชื่อมโยงกับกลุ่มอาชญากร รวมถึงการโจมตี MySpace , facebook อีกด้วย

ลักษณะการโจมตี DNS แบบ Single-flux และ double-flux
fast flux แบบง่าย ๆ เรียกว่า “single-flux” มีโหนดหลาย ๆ โหนดภายในเครือข่ายที่ลงทะเบียนและเลิกลงทะเบียนที่อยู่ของพวกมันโดยใช้ DNS A record สำหรับชื่อ DNS เดียว ใช้ round robin DNS ที่มีค่า TTL (time to live) สั้นมาก ๆ เพื่อสร้างรายชื่อของที่อยู่เป้าหมายที่มีการเปลี่ยนแปลงตลอดเวลาสำหรับชื่อ DNS เดียว รายชื่อนี้อาจยาวเป็นหลายร้อยหรือหลายพันบรรทัด fast flux ที่มีความซับซ้อนมากกว่านี้เรียกว่า “double-flux” มีหลายโหนดภายในเครือข่ายที่ลงทะเบียนและเลิกลงทะเบียนที่อยู่ของพวกมัน
โดยใช้ DNS SOA (start of authority) record ซึ่งจะช่วยเพิ่มเสถียรภาพและความอยู่รอดภายในเครือข่ายมัลแวร์นี้ได้

การทดสอบ DNS Server
ให้มีการตรวจสอบการ query Zone Tranfer ซึ่งเป็นผลทำให้ทราบข้อมูลในส่วนเครื่องแม่ข่าย (Server) ทั้งหมดในองค์กรได้

Zone transfer เป็นวิธีการที่ secondary DNS server ใช้สำหรับอัพเดทข้อมูลจาก primary DNS server, DNS server ของโดเมนหนึ่งจะทำงานใช้วิธีการที่เรียกว่า master-slave ซึ่งตัวที่เป็น slave จะอัพเดทข้อมูล DNS จากตัวที่เป็น master ผู้ดูแลระบบควรกำหนด DNS server ให้ยอมให้มีการทำ zone transfer จาก secondary (slave) DNS server เท่านั้น

3. Mail Server ที่เป็นการให้บริการสาธารณะ Mail Server มักจะมีการใช้ DNS และ Web Application มาเกี่ยวข้องดังนั้นภัยคุกคามที่เกิดกับ Mail Server นั้นต้องพิจารณา DNS และเรื่องของ Web Application มาเกี่ยวข้องด้วยเสมอ เนื่องจาก Mail ในยุคปัจจุบันก็สามารถทำงานผ่าน Web Application มากขึ้น
ภัยคุกคามจาก Mail Server ที่ควรตรวจสอบก็ควรพิจารณาผู้อื่นมาใช้ Mail Server เราเพื่อทำเป็น Spam Server ได้จากการตรวจสอบขั้นต้นคือดูที่ Mail server เปิด Open relay ที่จะอนุญาตให้บุคคลภายในใช้ mail server เพื่อส่งอีเมลไปยังที่อื่นได้หรือไม่ จากคำสั่ง

เนื่องจากรายละเอียดในแต่ละ Application Protocol มีอยู่มาก ดังนั้นการที่เราจะทำให้ระบบนี้ปลอดภัยทั้งหมดจำเป็นต้องอาศัยผู้เชี่ยวชาญมาทำการประเมินความเสี่ยง (Vulnerability Assessment) และหาวิธีการปิดกั้นภัยคุกคาม (Hardening) ที่อาจเข้าถึงระบบของเราได้ รวมถึงการออกแบบระบบเครือข่าย (Network Re-design) เพื่อรองรับปริมาณข้อมูลและความปลอดภัย จึงทำให้ปัญหาต่างๆบนระบบไอซีทีขององค์กรเราเหลือน้อยลงและมีสร้างประสิทธิภาพการทำงานให้สูงขึ้นได้ จงจำไว้ว่าความมั่นคงปลอดภัยทางไอทีจะเกิดขึ้นได้ต้องมี 3 ประสานเดินไปพร้อมกัน ไม่ว่าเป็น คน กระบวน และเทคโนโลยี มีกระบวนการนโยบายมาควบคุมคน มีคนมาควบคุมการใช้เทคโนโลยี และมีเทคโนโลยีเพื่อตอบสนองความสะดวกสบายและความปลอดภัยในองค์กรเป็นชั้นๆไป หากขาดสิ่งใดสิ่งหนึ่งย่อมทำให้เกิดช่องโหว่ตามมาไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง

ส่วนอีกมุมคือ มุมของผู้ใช้บริการ ส่วนใหญ่ปัญหาต่างๆเกิดจากผู้ใช้บริการ (User) นั่นแหละ ผู้ใช้บริการมี 2 ลักษณะคือ ผู้ใช้บริการที่มีเจตนาในการโจมตีระบบ และ ผู้ใช้บริการที่ไม่มีเจตนา

ผู้ใช้บริการที่เจตนาในการโจมตีระบบ (Hacker) ส่วนใหญ่แก้ไขโดยต้องสร้างจรรยธรรมในการใช้คอมพิวเตอร์ และให้คิดถึงใจเขาใจเรา หรือใช้กฏหมายมาควบคุมคนเหล่านี้

ผู้ใช้บริการที่ไม่มีเจตนาในการโจมตีระบบ มักเป็น zombie ผีดิบ หากมี zombie หลายๆตัวรวมเป็นกองทัพ botnet เนื่องจากเครื่องคอมพิวเตอร์เหล่านั้นติดMalware จากพฤติกรรมการใช้งานไอซีที ก็จะสร้างความเสียหายให้กับเครือข่ายองค์กรมาก มักจะพบสถิติมีจำนวนมากขึ้นเรื่อย เนื่องจากการขาดความตระหนักในการใช้ข้อมูล และทำให้เครื่องผู้ใช้งานเป็นฐานทัพของ Hacker เพื่อใช้เครื่องคอมพิวเตอร์ในการโจมตีระบบต่อไป ไม่รู้จักจบสิ้น วิธีป้องกันเพื่อไม่ให้ผู้ใช้งาน (User) เป็น botnet ต้องอาศัยการจัดอบรมความมั่นคงปลอดภัยในการใช้ข้อมูลสารสนเทศขึ้นอย่างต่อเนื่องเพื่ออัพเดทเทคนิคใหม่ๆ ภัยคุกคามใหม่ๆ และควบคุมพฤติกรรมการใช้งานของผู้ใช้ (User) ให้ได้จากเทคโนโลยี ซึ่งจะทำให้ความเสี่ยงน้อยลง ถึงแม้ปัญหาพวกนี้เป็นปัญหาโลกแตกจนไม่สามารถทำให้ทุกเครื่องคอมพิวเตอร์บนโลกใบนี้ปลอดภัยได้หมดได้ แต่ก็เป็นหน้าที่ของทุกคนที่ทำให้เครื่องปลอดภัย เพราะความมั่นคงปลอดภัยต้องเริ่มจากตัวเองก่อนเสมอ …

ที่มา : http://nontawattalk.blogspot.com/2009/09/layer-7-3.html

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s